Tramer Kaydı Okuma: Ne Bu Kodlar, Ne Anlama Geliyor(2026)
İkinci el araç bakarken birçok kişinin ilk yaptığı şey şu oluyor: “Bir Tramer kaydına bakalım.” Sonra ekranda ya da mesaj sonucunda çeşitli bilgiler çıkıyor: hasar tarihi, tutar, parça bilgisi, eksper kaydı, plaka değişimi, kasko var-yok, hatta bazen “ağır hasar” gibi kritik ifadeler. İşte tam o noktada kafa karışıyor: Bu bilgiler ne anlama geliyor, hangisi önemli, hangisi tek başına karar vermeye yetmez?
Bu rehberde Tramer kaydını sade bir dille okuyacağız. Ama en başta önemli bir not: Halk arasında herkes “Tramer” diyor; uygulamada hasar ve poliçe sorguları Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin sunduğu servisler üzerinden yürütülüyor. SBM’nin web sorgu hizmetlerinde plaka veya şasi numarasıyla araç detay, hasar geçmişi, değişen parça bilgisi, plaka değişiklikleri ve poliçe bilgileri gibi verilere ulaşılabiliyor. Ayrıca 5664 SMS hizmetiyle de hasar geçmişi, araç detay ve değişen parça sorguları yapılabiliyor.
Tramer kaydı tam olarak neyi gösterir?
En basit anlatımla Tramer kaydı, bir aracın sigorta sistemine yansımış bazı geçmiş bilgilerini görmene yardımcı olur. SBM’nin resmi açıklamalarına göre web sorguda ve SMS servislerinde; hasar geçmişi, araç detay bilgisi, plaka değişikliği, kasko geçmişi, sahiplik durumu ve eksper raporuna dayalı değişen parça bilgileri görülebilir. Bu yüzden Tramer sorgusu, ikinci el araç alırken ilk bakılacak yerlerden biridir; ama tek başına son karar aracı değildir.
“Hasar kaydı var” demek ne demek?
Birçok kişi burada hata yapıyor. “Hasar kaydı var” cümlesi, aracın kesin kötü durumda olduğu anlamına gelmez. Çünkü hasarın büyüklüğü, türü, hangi parçaları etkilediği ve eksper raporuna nasıl yansıdığı önemlidir. Küçük bir tampon işlemiyle büyük bir şasi hasarı aynı şey değildir. SBM’nin sunduğu detaylarda kaza tarihi, toplam parça tutarı, toplam işçilik tutarı, değişen parça bilgisi ve değişen parçanın orijinalliği gibi alanlar da görülebildiği için, sadece toplam hasar kaydına bakıp hüküm vermek eksik olur.
Tramer sorgusunda en çok görülen bilgiler ne anlama gelir?
1) Hasar tarihi
Bu, ilgili kazanın ya da hasar olayının sisteme yansıyan tarih bilgisidir. Araçta birden fazla kayıt varsa, tek bir kazadan değil, farklı dönemlerde oluşmuş birden fazla olaydan söz ediyor olabilirsin. O yüzden sadece “kaç kayıt var?” değil, hangi tarihlerde olmuş? sorusunu da sormak gerekir.
2) Hasar tutarı
Bu alan genelde en çok yanlış yorumlanan kısımdır. Hasar tutarı yüksek diye araç otomatik olarak alınmaz hale gelmez; düşük diye de otomatik güvenli sayılmaz. Enflasyon, parça fiyatları, işçilik maliyetleri ve aracın segmenti nedeniyle bazı tutarlar olduğundan büyük ya da küçük görünebilir. Bu yüzden hasar tutarı, mutlaka parça bilgisi, eksper raporu ve fiziksel ekspertiz ile birlikte okunmalıdır. SBM’nin araç detay sorgusunda toplam parça ve toplam işçilik tutarı ayrı ayrı görülebilir. Bu ayrım, hasarın niteliğini anlamak açısından önemlidir.
3) Değişen parça bilgisi
İkinci el araç alırken en kıymetli alanlardan biri budur. SBM’nin hem web sorgusunda hem de 5664 servisinde, eksper raporuna göre değişen parça bilgisi alınabildiği belirtiliyor. Yani burada görülen bilgi, her zaman “boyandı mı, söküldü mü” gibi tüm işlemleri değil; özellikle eksper raporuna girilmiş değişen parçaları yansıtır.
4) Parçanın orijinal mi eşdeğer mi olduğu
SBM’nin açıklamasına göre sorgu sonucunda değişen parçanın orijinalliği bilgisi de dönebiliyor. Hatta eksper raporunda bu bilgi belirtilmemişse sonuçta tire işareti yani “-” görülebiliyor. Bu küçük detay çok önemlidir; çünkü araçta işlem yapılmış ama parça tipi net işlenmemiş olabilir. Tire görmek, “kesin sorun var” anlamına gelmez; çoğu zaman o bilginin raporda ayrıca belirtilmediğini gösterir.
5) Plaka değişimi
Araç geçmişinde plaka değişimi olup olmadığı bilgisi de sorgularda yer alabiliyor. Bu önemli bir alan çünkü bazı kullanıcılar eski plakayla görünmeyen geçmişin kaybolduğunu zannediyor. Oysa SBM’nin 5664 açıklamasında, plaka değişmiş olsa bile hasar geçmişinin sorgulanabildiği belirtiliyor. Bu yüzden sadece mevcut plakaya değil, aracın bütün geçmişine bakmak gerekir.
6) Kasko var / yok ifadesi
Araç detay sorgusunda görülen “kasko var-yok” bilgisi, SBM SSS’ye göre aracın o anda yürürlükte bir kasko poliçesi bulunup bulunmadığını ifade eder. Bu bilgi, özellikle aktif kullanım ve sigorta düzeni hakkında fikir verebilir; ama tek başına aracın iyi ya da kötü olduğu sonucunu doğurmaz.
5664’te görülen “kod gibi” ifadeler ne?
Birçok kişi aslında rapordaki veri kadar, sorgu yöntemlerindeki kelimeleri de “kod” sanıyor. Resmî açıklamaya göre 5664’te farklı amaçlar için farklı anahtar kelimeler kullanılıyor. Örneğin DETAY araç detay bilgisini, PARCA eksper raporundaki değişen parça bilgisini getiriyor. Bu sorgular plaka ile yapılabildiği gibi bazı durumlarda şasi numarasıyla da yapılabiliyor. Yani burada gördüğün DETAY, PARCA gibi ifadeler arızayı anlatan gizli şifreler değil; sorgu tipini belirleyen komutlardır.
“Ağır hasar” görünürse ne düşünmelisin?
Bu ifade araç alım sürecinde çok ciddiye alınmalıdır. SBM’nin Sürücü Hasar Sicil Kaydı Belgesi hizmetinde “ağır hasarlı/pert hasar adedi” gibi verilerin de yer alabildiği görülüyor. Bu tür kayıtlar, özellikle büyük onarım geçmişi ya da ciddi hasar ihtimali açısından kırmızı bayrak olabilir. Ama yine de doğru yaklaşım şu olmalı: kaydı gör, sonra bağımsız ekspertiz, şasi kontrolü ve mümkünse servis geçmişiyle doğrula. Tek başına tek satırlık bir kayıtla karar vermek yerine bütün veriyi bir arada okumak daha sağlıklıdır.
Tramer kaydında neden bazı şeyler görünmeyebilir?
İşte en kritik noktalardan biri bu. SBM’nin SMS sorgulamalarına ilişkin yasal uyarısında, hasar geçmişi verilerinin 2003 yılından itibaren sigorta şirketleri tarafından yapılan kasko ve trafik sigortası hasar ödemeleriyle sınırlı olduğu belirtiliyor. Ayrıca cam hasarı, kişisel eşya çalınması, anahtar-far-lastik-stepne-jant ve benzeri parça hırsızlıkları, ses-görüntü cihazı hırsızlığı ve mini onarım ödemelerinin bu hasar geçmişine dahil olmadığı da açıkça yazıyor. Yani “kayıt yok” görmek, otomatik olarak “araçta hiçbir işlem yok” anlamına gelmez.
Parça bilgisi neden gelmeyebilir?
Bu da sık sorulan bir konu. SBM’nin SSS bölümüne göre, eksper raporu olmasına rağmen parça detayı gelmiyorsa bunun nedeni bazen raporda değişen parça bilgisinin yer almamasıdır; yani sadece işçilik yapılmış olabilir. Kısacası, “parça görünmüyor” sonucu her zaman “hiçbir işlem yok” demek değildir. Bazen değişen parça yoktur, bazen de raporun içeriği bu detayı ayrıca taşımıyordur.
Tramer kaydını doğru okumak için 5 altın kural
1) Sadece toplam tutara bakma
Toplam rakam tek başına yanıltıcıdır. Parça tutarı, işçilik tutarı ve değişen parça bilgisi birlikte okunmalıdır.
2) Plaka değil, mümkünse şasi tarafını da düşün
SBM servisleri bazı sorguların şasi numarasıyla da yapılabildiğini belirtiyor. Bu, geçmişi daha net izlemek açısından faydalı olabilir.
3) “Kayıt yok” sonucuna aşırı güvenme
Çünkü resmi uyarıya göre bazı hasar kalemleri hasar geçmişi sorgusunda yer almayabiliyor.
4) Değişen parça alanını özellikle incele
Eksper raporuna dayalı parça bilgisi, hasarın yönü ve ciddiyeti hakkında güçlü ipucu verir.
5) Son sözü ekspertize bırak
Tramer sorgusu ön elemedir; satın alma kararı değildir. Kayıt ile fiziksel durumun birbiriyle uyumlu olup olmadığı mutlaka bağımsız ekspertizle kontrol edilmelidir. Bu cümle bir çıkarımdır, ama yukarıdaki resmi kapsam sınırlamaları nedeniyle en güvenli okuma şeklidir.
Tramer sorgusu nasıl yapılır?
Bugün en yaygın kanallar şunlardır: SBM’nin web sorgu ekranları, 5664 SMS servisi ve e-Devlet’teki ilgili poliçe-hasar bilgi ekranları. E-Devlet’te SBM’nin trafik poliçe ve hasar bilgileri sorgulama hizmeti, adınıza kayıtlı araçlar için bilgi görüntüleme imkânı sunuyor. SBM tarafında ise web sorgu ve SMS servisleriyle plaka ya da bazı sorgularda şasi numarası üzerinden araç geçmişine dair detaylara erişilebiliyor. 5664 SMS sorgularının ücretli olduğu ve SBM’ye göre sorgu başına 275 TL ücret uygulandığı da ayrıca belirtiliyor.
Sonuç
Tramer kaydı, ikinci el araç alırken elindeki en değerli ön kontrol araçlarından biridir. Ama onu doğru okumak gerekir. Hasar tarihi, toplam tutar, değişen parça, plaka geçmişi, eksper verisi ve ağır hasar gibi alanları birlikte değerlendirmeden verilen kararlar hatalı olabilir. En önemlisi de şu: Tramer kaydı temiz diye araç otomatik temiz olmaz; hasar kaydı var diye de araç otomatik çöp olmaz. Doğru yaklaşım, sorgu sonucunu uzman ekspertiz ve fiziksel kontrolle birleştirmektir. SBM’nin resmi servis kapsamı ve sınırlamaları da tam olarak bunu gösteriyor.